چرا مهارتهای حرکتی برای رشد کودک مهم هستند؟
مهارتهای حرکتی یکی از بخشهای مهم رشد کودک هستند؛ اما گاهی آنها را فقط به دویدن، پریدن یا بازی کردن محدود میکنیم. در حالی که حرکت کردن، حفظ تعادل، گرفتن و پرتاب کردن، تغییر جهت و هماهنگی بین چشم و دست، بخش مهمی از تجربه روزمره کودک را تشکیل میدهند.
کودک از طریق حرکت فقط بدن خود را قویتر نمیکند. او در هنگام حرکت کردن، تصمیم میگیرد، محیط اطرافش را بررسی میکند، با دیگران ارتباط میگیرد و یاد میگیرد چگونه بدن خود را کنترل کند.
مهارتهای حرکتی دقیقاً چه هستند؟
مهارتهای حرکتی به توانایی کودک برای کنترل و هماهنگ کردن حرکات بدن گفته میشود. این مهارتها را میتوان به دو گروه کلی تقسیم کرد: مهارتهای حرکتی درشت و مهارتهای حرکتی ظریف.
مهارتهای حرکتی درشت بیشتر با حرکات بزرگ بدن مانند دویدن، پریدن، بالا رفتن، حفظ تعادل و تغییر مسیر ارتباط دارند. مهارتهای حرکتی ظریف نیز شامل حرکات دقیقتر دست و انگشتان مانند گرفتن، ساختن، نوشتن و کار با وسایل کوچک هستند.
۱. حرکت به کودک کمک میکند بدن خودش را بهتر بشناسد
کودک از طریق تجربههای حرکتی متوجه میشود بدنش چه تواناییهایی دارد. وقتی میدود، میایستد، میپرد یا از مانعی عبور میکند، در واقع در حال یادگیری درباره فاصله، سرعت، تعادل و موقعیت بدن خودش است.
این تجربهها به مرور باعث میشوند کودک کنترل بیشتری روی حرکات خود پیدا کند و با محیط اطرافش هماهنگتر شود.
۲. مهارتهای حرکتی با توجه و تمرکز ارتباط دارند
بسیاری از بازیهای حرکتی نیازمند توجه هستند. کودک ممکن است لازم باشد به یک علامت نگاه کند، منتظر نوبت خود بماند، مسیر مشخصی را دنبال کند یا در لحظه مناسب حرکتش را تغییر دهد.
در چنین فعالیتهایی کودک همزمان بدن و ذهن خود را درگیر میکند. به همین دلیل بازیهای حرکتی هدفمند میتوانند فرصت مناسبی برای تمرین توجه، واکنش و پیروی از دستورها باشند.
۳. بازیهای حرکتی تصمیمگیری را تمرین میکنند
حرکت همیشه به معنای اجرای یک دستور ساده نیست. گاهی کودک باید انتخاب کند از کدام مسیر عبور کند، چه زمانی حرکت کند یا چگونه خودش را به هدف برساند.
وقتی بازی به شکلی طراحی شود که کودک مجبور به انتخاب و واکنش باشد، فعالیت بدنی میتواند به تمرین تصمیمگیری و حل مسئله نیز تبدیل شود.
۴. مهارتهای حرکتی میتوانند اعتمادبهنفس کودک را افزایش دهند
یادگیری یک مهارت جدید برای کودک تجربه ارزشمندی است. شاید در ابتدا نتواند تعادل خود را حفظ کند یا یک حرکت را درست انجام دهد؛ اما با تمرین، موفق میشود.
همین تجربه ساده به کودک نشان میدهد که «هنوز بلد نیستم» با «نمیتوانم» فرق دارد. این نگاه میتواند به شکلگیری اعتمادبهنفس و پشتکار کمک کند.
۵. حرکت فرصتی برای یادگیری اجتماعی است
بسیاری از فعالیتهای حرکتی در کنار دیگر کودکان انجام میشوند. کودک در این شرایط یاد میگیرد نوبت خود را رعایت کند، قوانین بازی را بپذیرد، با دیگران همکاری کند و گاهی نتیجهای را که دوست ندارد بپذیرد.
ممکن است کودک برنده شود، ببازد، اشتباه کند یا مجبور شود دوباره تلاش کند. همه این تجربهها بخشی از یادگیری اجتماعی و هیجانی او هستند.
۶. لازم نیست برای تقویت مهارتهای حرکتی وسیلههای گران داشته باشید
تقویت مهارتهای حرکتی الزاماً به تجهیزات حرفهای نیاز ندارد. بسیاری از فعالیتها را میتوان با وسایل ساده یا حتی بدون وسیله انجام داد.
- راه رفتن روی یک مسیر مشخص
- پریدن از روی خطوط یا موانع کوچک
- پرتاب و دریافت توپ
- تغییر جهت با شنیدن یک علامت
- عبور از یک مسیر حرکتی ساده
- بازیهای تعادلی
- بازیهای ترکیبی حرکت و توجه
برای طراحی مسیرهای حرکتی و تمرینهای چابکی نیز حلقه چابکی ژلهای جنبجو و کنز بشقابی ژلهای جنبجو ابزارهای ساده و کاربردی هستند.
۷. سختی فعالیت باید متناسب با کودک باشد
اگر فعالیت بیش از حد ساده باشد، ممکن است برای کودک چالش کافی ایجاد نکند؛ و اگر بیش از حد دشوار باشد، ممکن است باعث ناامیدی شود.
بهتر است فعالیتی انتخاب شود که کودک بتواند با کمی تلاش از پس آن بربیاید. سپس میتوان به تدریج سرعت، تعداد مراحل، فاصله یا قوانین بازی را تغییر داد.
۸. اشتباه کردن بخشی از یادگیری حرکتی است
کودک برای یادگیری حرکت به فرصت آزمون و خطا نیاز دارد. اگر هر بار که اشتباه میکند فوراً بزرگسال حرکت او را اصلاح کند، فرصت کشف کردن و حل مسئله از او گرفته میشود.
بهتر است در یک محیط امن، اجازه دهیم کودک خودش تلاش کند و از اشتباههایش یاد بگیرد.
۹. فعالیت بدنی را به اجبار تبدیل نکنید
هدف از بازی حرکتی این نیست که کودک احساس کند در حال انجام یک تکلیف اجباری است. انتخاب فعالیتهای متنوع و جذاب میتواند مشارکت کودک را بیشتر کند.
گاهی یک بازی کوتاه و هدفمند، از یک فعالیت طولانی و خستهکننده اثر بیشتری دارد.
در جنبجو، حرکت را به فرصت یادگیری تبدیل میکنیم
در کلاسهای بازی و ورزش کودکان جنبجو، فعالیتهای حرکتی در کنار بازی، توجه، همکاری و مهارتهای مختلف رشدی قرار میگیرند تا کودک در یک محیط شاد و امن فرصت تجربه و تمرین داشته باشد.
🏃 مشاهده کلاسهای جنبجو 🛒 محصولات آموزشیجمعبندی
مهارتهای حرکتی فقط برای ورزش کردن نیستند. کودک از طریق حرکت، بدن خود را بهتر میشناسد، توجه و واکنش را تمرین میکند، تصمیم میگیرد، با دیگران تعامل دارد و تجربه موفقیت و تلاش دوباره را به دست میآورد.
بنابراین بهتر است حرکت و بازی را بخشی طبیعی از زندگی روزمره کودک بدانیم؛ نه فعالیتی جدا از فرایند یادگیری.
هر حرکت یک فرصت یادگیری است؛ کافی است به کودک فرصت تجربه کردن بدهیم.